Rok 2025 rozpoczął się od istotnych zmian w polskim systemie prawnym, które będą miały bezpośredni wpływ na obywateli, przedsiębiorców oraz instytucje publiczne. Nowe regulacje obejmują szeroki wachlarz dziedzin. Aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek i dostosować się do nowych norm, warto zapoznać się z najważniejszymi zmianami. Poniżej przedstawiono kluczowe zmiany prawne, które mają wpływ na codzienne życie oraz działalność gospodarczą w Polsce. Niektóre ze zmian już obowiązują, inne wejdą w życie w ciągu pierwszych miesięcy bieżącego roku.
Podwyżka płacy minimalnej
Płaca minimalna w Polsce jest ustalana na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Zgodnie z tą ustawą, wysokość minimalnego wynagrodzenia oraz minimalnej stawki godzinowej ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia wykonawczego, które wchodzi w życie 1 stycznia każdego roku.
Wysokość płacy minimalnej zależy od takich czynników jak wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, inflacja oraz ogólna sytuacja na rynku pracy. W przypadku podwyżki na 2025 rok, rząd zdecydował się na wzrost wynagrodzenia o blisko 9%, co stanowi jedną z wyższych podwyżek w ostatnich latach.
Na mocy rozporządzenia, które weszło w życie 1 stycznia 2025 roku, minimalne wynagrodzenie za pracę wzrosło do 4 666 zł brutto, co stanowi podwyżkę o 366 zł w porównaniu z rokiem 2024, kiedy minimalne wynagrodzenie wynosiło 4 300 zł brutto. Dodatkowo, zmieniła się także minimalna stawka godzinowa, która wzrosła do 30,50 zł brutto. Oznacza to, że przedsiębiorcy zatrudniający osoby na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenie, będą zobowiązani do wypłaty co najmniej tej stawki za każdą przepracowaną godzinę.
Wigilia dniem wolnym od pracy
Z dniem 1 lutego 2025 roku, 24 grudnia (Wigilia Bożego Narodzenia) stanie się dniem ustawowo wolnym od pracy, na mocy nowelizacji ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. Zgodnie z tą zmianą, pracodawcy będą zobowiązani do zapewnienia pracownikom dnia wolnego 24 grudnia, z wyjątkiem sytuacji, w których praca tego dnia będzie niezbędna, np. w sektorach handlu, transportu czy służbach ratunkowych. W takich przypadkach pracownicy będą uprawnieni do wynagrodzenia za pracę w dniu świątecznym, zgodnie z przepisami dotyczącymi pracy w dni ustawowo wolne.
Nowelizacja wprowadzi istotne zmiany organizacyjne w przedsiębiorstwach, zwłaszcza działających we wspomnianych sektorach, które tradycyjnie działają ze wzmożoną intensywnością w okresie przedświątecznym. Pracodawcy będą zobowiązani do dostosowania harmonogramów pracy i planowania ewentualnych zastępstw, a także do zapewnienia pracownikom odpowiednich świadczeń za pracę w dniu ustawowo wolnym.
Dodatkowo, zmiany te mają wpływ na ustawę o ograniczeniu handlu w niedziele i święta, w której przewidziano, że zakaz handlu nie będzie obowiązywał w trzy niedziele poprzedzające Wigilię. Celem tej regulacji jest umożliwienie przedsiębiorcom lepszego przygotowania się do okresu świątecznego, uwzględniając zwiększony popyt na towary i usługi.
Uzupełniający urlop macierzyński
Od 19 marca 2025 roku rodzice wcześniaków oraz dzieci wymagających dłuższej hospitalizacji po narodzinach będą mogli skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Zgodnie z nowelizacją Kodeksu pracy (dodanie art. 1802k.p.), urlop ten będzie odpowiadał czasowi pobytu dziecka w szpitalu po narodzinach, jednak nie może trwać dłużej niż 15 tygodni.
Zmiana ta ma na celu zapewnienie rodzicom, których dzieci wymagają specjalistycznej opieki medycznej, dodatkowego czasu na zajmowanie się dzieckiem w trudnym okresie. Uzupełniający urlop macierzyński będzie stanowił wsparcie dla rodzin w szczególnych okolicznościach zdrowotnych, zrównując prawa rodziców dzieci wcześniaków z rodzicami dzieci urodzonych w terminie. Nowelizacja przepisów jest częścią szerszej reformy w systemie świadczeń rodzinnych oraz ochrony praw rodziców. Wprowadzenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego będzie miało także wpływ na wysokość zasiłku macierzyńskiego, który również może zostać wydłużony w związku z czasem hospitalizacji dziecka.
Obniżenie minimalnej podstawy wymiaru składki zdrowotnej
Z dniem 1 stycznia 2025 roku weszła w życie ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która wprowadziła istotne zmiany w zakresie ustalania minimalnej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla przedsiębiorców.
Od 1 stycznia 2025 roku minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla przedsiębiorców została obniżona do 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego. W 2025 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4 666 zł, co oznacza, że minimalna miesięczna podstawa wymiaru składki zdrowotnej wynosi 3 499,50 zł. Przed wprowadzeniem powyższych zmian, minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla przedsiębiorców wynosiła 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2024 roku minimalne wynagrodzenie wynosiło 3 490 zł, co oznaczało, że minimalna miesięczna podstawa wymiaru składki zdrowotnej wynosiła 3 490 zł.
Zmiana ma na celu złagodzenie obciążeń finansowych najmniejszych firm, umożliwiając im łatwiejsze prowadzenie działalności gospodarczej w kontekście rosnących kosztów operacyjnych. Obniżenie podstawy wymiaru składki zdrowotnej przełoży się na niższe kwoty składek, które przedsiębiorcy będą zobowiązani odprowadzać. Zmiana ta jest szczególnie istotna dla mikroprzedsiębiorców, którzy zmierzą się z mniejszymi obciążeniami finansowymi.
E-Doręczenia
E-Doręczenia to nowoczesna forma dostarczania korespondencji urzędowej, która będzie odbywać się za pośrednictwem platformy e-Doręczeń. Przedsiębiorcy będą zobowiązani do posiadania skrzynki e-Doręczeniowej, do której będą trafiały wszelkie dokumenty wysyłane przez organy administracji publicznej. Korespondencja ta będzie miała taką samą moc prawną jak tradycyjna korespondencja doręczana listem poleconym.
System e-Doręczeń będzie opierał się na platformie, w której przedsiębiorcy będą mogli odbierać, archiwizować i zarządzać korespondencją urzędową. Ważne jest, że wszystkie dokumenty dostarczone tą drogą będą traktowane jako doręczone w momencie ich odbioru przez przedsiębiorcę. Z kolei, jeżeli przedsiębiorca nie odbierze korespondencji w określonym czasie (np. 14 dni), uznaje się ją za doręczoną, co ma takie same skutki prawne jak tradycyjne doręczenie listem poleconym.
Aby otrzymywać korespondencję drogą elektroniczną, przedsiębiorcy będą musieli zarejestrować swoje adresy w Centralnym Rejestrze Adresów Elektronicznych. Rejestracja adresu e-Doręczeń stanie się, a dla niektórych przedsiębiorców już jest, obowiązkowa.
Od 1 stycznia 2025 roku nowi przedsiębiorcy będą zobowiązani do posiadania skrzynki e-Doręczeń, co będzie częścią procesu rejestracji działalności gospodarczej. Wymóg ten obowiązuje już w stosunku do podmiotów publicznych, poszczególnych przedsiębiorców oraz przedstawicieli określonych zawodów zaufania publicznego (np. radców prawnych lub adwokatów), którzy od 1 stycznia 2025 r. są zobowiązani do korzystania z e-Doręczeń. Dla pozostałych przedsiębiorców zarejestrowanych w CEIDG przed tą datą, obowiązek korzystania z e-Doręczeń wejdzie w życie 1 października 2026 roku. Istnieje jednak istotny wyjątek – przedsiębiorcy aktualizujący dane w CEIDG po 30 czerwca 2025 roku będą zobowiązani do posiadania adresu do e-Doręczeń już w momencie składania wniosku o zmianę.
W przypadku spółek zarejestrowanych w Krajowym Rejestrze Sądowym przed 1 stycznia 2025 roku, obowiązek posiadania skrzynki e-Doręczeń wejdzie w życie już 1 kwietnia 2025 roku. Dotyczy to także innych podmiotów niepublicznych wpisanych do KRS, takich jak fundacje czy stowarzyszenia, które również będą musiały posiadać adres do doręczeń elektronicznych.
Zmiany w Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)
Od 1 stycznia 2025 roku wchodzi w życie nowa wersja Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), której celem jest dostosowanie klasyfikacji działalności gospodarczej do współczesnych potrzeb rynku oraz międzynarodowych standardów. W ramach nowelizacji wprowadzono nowe kody PKD, które odpowiadają na rosnące znaczenie takich branż jak e-commerce, technologie cyfrowe, zrównoważony rozwój, ochrona środowiska oraz zdrowie. Zmiany te mają na celu umożliwienie bardziej precyzyjnego określenia rodzaju działalności, co ułatwi przedsiębiorcom identyfikację branży w rejestrach statystycznych i podatkowych. Nowa klasyfikacja PKD została również zharmonizowana z Międzynarodową Klasyfikacją Działalności (ISIC), co ułatwi współpracę międzynarodową oraz umożliwi lepsze porównanie działalności gospodarczej między krajami.
Przedsiębiorcy będą zobowiązani do aktualizacji swoich danych w rejestrze CEIDG (dla jednoosobowych działalności gospodarczych) lub KRS (dla spółek) i dostosowania kodów PKD, jeśli ich działalność obejmuje obszary, które zostały zmienione lub zaktualizowane w nowej klasyfikacji. Przedsiębiorcy mają czas na dokonanie aktualizacji swoich kodów PKD do 31 grudnia 2026 roku. Warto jednak pamiętać, że przedsiębiorcy rozpoczynający działalność po 1 stycznia 2025 roku, będą zobowiązani do wskazania kodów PKD zgodnych z nową klasyfikacją już przy rejestracji działalności.
Zmiana kodów PKD może mieć wpływ na dostęp do różnych form wsparcia publicznego, ulg podatkowych czy finansowania, dlatego przedsiębiorcy powinni na bieżąco monitorować zmiany w tej klasyfikacji i dostosowywać swoje dane w odpowiednim czasie, nie później niż do końca 2026 r.
Podsumowanie
Rok 2025 przynosi istotne zmiany, które wymagać mogą reakcji ze strony osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą lub spółek prawa handlowego. Rekomendowanym działaniem jest szczegółowa analiza wpływu nowych przepisów na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, w tym aktualizacja danych w CEiDG lub KRS, jeśli taka będzie wymagana. Ważne jest również, aby dokonać rewizji umów spółek, umów o pracę oraz innych dokumentów wewnętrznych, aby zapewnić ich zgodność z wprowadzonymi zmianami. W zakresie implementacji nowych regulacji, warto skorzystać z usług kancelarii prawnej, która pomoże w prawidłowej interpretacji przepisów i dostosowaniu działalności do nowych wymogów prawnych.